Ինչպե՞ս է Կրեմլը կեղծիքների տարափով փորձում ազդել Հայաստանի ընտրությունների վրա. The Insider
Հայաստանում սպասվող խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին երկիրը բախվել է Կրեմլի կողմից ուղղորդվող ապատեղեկատվության աննախադեպ ալիքի։ «The Insider»-ի նոր հետաքննությունը բացահայտել է այն մարդկանց ու կառույցներին, որոնք կանգնած են այս մեդիագրոհի հետևում։ Պարզվել է, որ գործընթացը համակարգում է Ռուսաստանի նախագահի աշխատակազմի գլխավոր կապալառուն՝ «Агентства социального проектирования» (ԱՍՊ) ընկերությունը, որը նախկինում նմանատիպ արշավներ է իրականացրել Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում։
Աստղագուշակներ և հորինված առանձնատներ
Այս արշավի շրջանակում Մոսկվայում գրանցված «erevan.one» կայքը վերջերս նույնիսկ աստղագուշակների էր ներգրավել, որոնք Նիկոլ Փաշինյանի համար ընտրությունների շրջանում «պայթյունավտանգ անկայունություն» էին կանխատեսում։ Սա Կրեմլի տեխնոլոգների առաջին փորձը չէ․ դեռ 2025 թվականին նրանք մեծ հաջողություն էին համարում Մարսելում Փաշինյանի կողմից էլիտար անշարժ գույք գնելու մասին հորինված պատմությունը, որը ստիպված եղան հրապարակավ հերքել վարչապետն ու նրա կինը։
Կեղծ Վիքիպեդիա և նպատակային Թուրքիան
Ռուսական կողմը նաև նոր տեխնոլոգիաներ է կիրառում. նրանք ծրագրել են ստեղծել Վիքիպեդիայի կեղծ հայկական տարբերակը, որտեղ հոդվածները կխմբագրվեն Մոսկվայի քարոզչությանը համապատասխան։ Սրա նպատակներից մեկը ChatGPT-ի նման արհեստական բանականության համակարգերին «թունավորված» տվյալներով կերակրելն է, որպեսզի օգտատերերի հարցումներին ԱԲ-ն պատասխանի Կրեմլի նարատիվներով։ Ի դեպ, այս կեղծ համակարգի սերվերները տեղակայել են Թուրքիայում՝ հետքերը թաքցնելու և «օտար դրոշի» տակ գործելու համար։
Բոտերի գրոհ և ծայրահեղ ֆեյքեր
Կեղծիքների տարածման հարցում ակտիվորեն ներգրավված են նաև «Մատրյոշկա» և «Storm-1516» բոտերի հզոր ցանցերը։ Նրանք համացանցում հարյուրավոր կեղծ տեսանյութեր են տարածում (կեղծելով հայտնի միջազգային մեդիաների, օրինակ՝ Euronews-ի կամ CivilNet-ի լոգոները)։ Այդ հոլովակներում Փաշինյանին մեղադրում են կոռուպցիայի, Արևմուտքի շահերը սպասարկելու, ավանդական արժեքները ոչնչացնելու և անգամ դեռևս 2010 թվականին բանտում ՄԻԱՎ-ով վարակված լինելու մեջ։
Թերթեր՝ ԱԴԾ-ի հետքով
Պատերազմը միայն օնլայն հարթակում չէ։ Երևանի փողոցներում վերջերս սկսել է անվճար տարածվել «Wyoming Star» անգլիալեզու անվանումով տպագիր թերթը, որը ներկայացնում է իբր ամերիկյան հոդվածների թարգմանություններ։ Լրագրողները պարզել են, որ դրա հեղինակների թիկունքում իրականում կանգնած է Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի (ФСБ) հետ սերտ կապեր ունեցող Ալեքսանդր Իոնովը, ում ԱՄՆ-ն մեղադրում է իրենց ընտրություններին միջամտելու մեջ։
Այս ամբողջ մեդիագրոհի գլխավոր նպատակն է ընտրությունների շեմին հայ հանրության շրջանում վախեր, հիասթափություն ու խուճապ սերմանել, ինչպես նաև ստիպել հավատալ, որ երկրի միակ փրկությունը Ռուսաստանի հետ կայուն դաշինքի մեջ է։
