Առաջարկվում է կատարելագործել հանրային գնումների ոլորտում շահերի բախման և հակակոռուպցիոն կառուցակարգերը.
Գնումների գործող ընթացակարգով, երբ բացահայտվում է շահերի բախում, օրինակ, գնահատող հանձնաժողովի կամ մասնագիտական խմբի անդամի ու մասնակից կազմակերպության միջև, ապա այդ անդամն ինքնաբացարկ է հայտարարում, դուրս է գալիս, որից հետո գործընթացը շարունակվում է: Խնդիրը երբ առաջատար մասնագետների կամ փորձագետների մակարդակում է, ապա մեկ փորձագետին մեկ այլ փորձագետով հնարավոր է փոխարինել, և շահերի բախումը փաստացի վերացնել: Առկա է պաշտոնների խումբ, որոնց դեպքում այդպես չէ, ազդեցությունը շարունակում է գործել: Առաջարկվում է համակարգը փոփոխել և ունենալ ազդեցության երեք մակարդակ:
Առաջին մակարդակում ներառվող պաշտոնատար անձանց հետ շահերի բախում ունեցող կազմակերպությունները չեն կարող մասնակցել գնման գործընթացներին: Այս մակարդակում պարտադիր ներառվում են Հանրապետության նախագահը, Ազգային ժողովի նախագահը, վարչապետը, փոխվարչապետները, ֆինանսների նախարարը և վերջինիս այն տեղակալը, որը համակարգում է գնումների քաղաքականության մշակման աշխատանքները:
Երկրորդ մակարդակում ներառվող պաշտոնատար անձանց հետ շահերի բախում ունեցող կազմակերպությունները չեն կարող մասնակցել տվյալ պատվիրատուի և վերջինիս կառավարմանը հանձնված առևտրային և ոչ առևտրային կազմակերպությունների կողմից կազմակերպվող գնման գործընթացներին: Այս մակարդակում պարտադիր ներառվում են վարչական և քաղաքական պաշտոն զբաղեցնող անձինք (բացառությամբ Ազգային ժողովի պատգամավորների և համայնքի ղեկավար չհանդիսացող ավագանու անդամների), գլխավոր դատախազը և նրա տեղակալները, քննչական մարմինների ղեկավարներն ու նրանց տեղակալները, գլխավոր քարտուղարները:
Երրորդ մակարդակում ներառվող պաշտոնատար անձանց հետ շահերի բախում ունեցող կազմակերպությունները չեն կարող մասնակցել տվյալ պատվիրատուի կողմից կազմակերպվող գնման գործընթացներին: Ազդեցության այս մակարդակում պարտադիր ներառվում են անկախ պետական մարմինների և ինքնավար մարմինների անդամները, այդ թվում՝ Կենտրոնական բանկի նախագահը և նրա տեղակալները, Մարդու իրավունքների պաշտպանը:
«Գնումների մասին» և «Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի մասին» օրենքներում ու Վարչական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ նախատեսող օրենսդրական փաթեթը տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում քննարկվել է առաջին ընթերցմամբ: Փաթեթը քննարկման է ներկայացրել ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Ավագ Ավանեսյանը: Նրա խոսքով ընկերությունը, երբ դիմում է մրցակցային ընթացակարգի կամ որևէ պայմանագիր է ցանկանում ստորագրել, պետք է հայտարարի, որ համապատասխան փոխկապակցվածություններ առկա չեն: Եթե բացահայտվում է, որ առկա են, ապա պայմանագրի իրականացման գործընթացը դադարեցվում է: Գնահատվում են կազմակերպության իրականացրած հաշվարկային պարտավորությունները և վճարվում է դրանց համար: 20 տոկոսով նաև պայմանագրի արժեքից տույժ է սահմանվում, եթե ամբողջությամբ է կատարվել պայմանագիրը կամ այն ծավալից, որը պետք է արդեն վճարվեր կազմակերպությանը: Տույժը վճարվելու է երաշխիքից, եթե տույժը երաշխիքից ավելին է, ապա լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներով պետք է հատուցի Կառավարությանը՝ համապատասխան խախտումն իրականացնելու համար:
«Մենք մասնավոր հատվածին ենք նաև ազդակ հաղորդում, որ որոշում կայացնող և բարձր ազդեցության մակարդակ ունեցող պաշտոնյաների հետ փոխկապակցված կազմակերպությունները մրցակցության մեջ չեն լինելու իրենց հետ, և դաշտը հնարավորինս հավասար է լինելու»,- ընդգծել է փոխնախարարը:
Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովը պետք է գնահատական տա շահերի բախման առկայության մասով:
Ավագ Ավանեսյանը հավաստիացրել է, որ ընտրվել են այն պաշտոնյաները, որոնք իրենց պաշտոնեական դիրքով պայմանավորված՝ ուղղակիորեն ազդեցություն են ունենում գնման գործընթացի վրա:
Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը հավաստիացրել է, որ հարցը տևական քննարկումների փուլ է անցել՝ այնպիսի բալանսավորված մեխանիզմ ունենալու համար, որ պետական շահի տեսանկյունից ճիշտ որոշում կայացվի: «Նպատակն էր արհեստականորեն դուրս չմղել գնումներին մասնակցելուց այնպիսի կազմակերպություններին, որոնք լավ կլիներ որ մասնակցեին և այնպիսի պաշտոնյաներին, որոնք իրականում ազդեցություն չունեն տվյալ գնումների գործընթացի վրա»,- նշել է Վահե Հովհաննիսյանը:
Հարցուպատասխանի ու ելույթների ընթացքում անդրադարձ է եղել փաթեթի ընդունման ռիսկերին, փոխկապակցվածության սանդղակի ճշգրտմանը, որոշ ընկերությունների մասնակցության ընթացակարգային բարդություններին: Գնահատական է հնչել, որ խնդիրը համակարգային է, և նման խիստ միջամտություններով այն չի լուծվելու:
Հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Բաբկեն Թունյանի գնահատմամբ՝ խնդիրը պետական համակարգի և բիզնեսի սերտաճումն է: «Քանի որ մենք, ցավոք, դեռ ինստիտուտների կայացածության առումով այն աստիճանի չենք հասել, որ կարողանայինք հընթացս բոլոր ռիսկերը չեզոքացնել, դրա համար գնում ենք այս տարբերակին: Կարգավորումը տնտեսական առումով որոշակի սահմանափակումներ է ենթադրում, բայց կոռուպցիոն ռիսկերի զսպման առումով շատ կարևոր է»,- ընդգծել է հանձնաժողովի փոխնախագահը:
Օրենսդրական փաթեթն արժանացել է հանձնաժողովի դրական եզրակացությանը:
