Փաշինյանի եկեղեցական բարենորոգումների ծրագիրը և Մայր Աթոռի կտրուկ պատասխանը
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու բարենորոգումների վերաբերյալ հունվարի 4-ին արված հայտարարությունը և դրան հաջորդած Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի պատասխանը լարվածություն են առաջացրել հանրային և եկեղեցական շրջանակներում։ Փաշինյանը, մի խումբ եպիսկոպոսների հետ համատեղ, ներկայացրել է եկեղեցական բարեփոխումների «ճանապարհային քարտեզ», որին Մայր Աթոռը պատասխանել է՝ ընդգծելով եկեղեցու կանոնակարգային հարցերի բացառիկ իրավասությունը։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հունվարի 4-ին սոցիալական ցանցերի իր էջերում հրապարակել է հայտարարություն, որում նշված է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու բարենորոգման «ճանապարհային քարտեզը»։ Այս հայտարարությանը միացել են տասը եպիսկոպոսներ։ Առաջարկվող բարեփոխումները ներառում են Կաթողիկոսական տեղապահի ընտրություն, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Կանոնագրքի ընդունում, որը պետք է սահմանի ամբողջական սկզբունքներ՝ բարեվարքության, ֆինանսական թափանցիկության, ապաքաղաքականության և հարկային համապատասխանության վերաբերյալ, ինչպես նաև Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նոր ընտրություններ։ Վարչապետը պնդում է, որ այս քայլերն ուղղված են «մի կլանի կողմից բռնազավթված» եկեղեցու արժեքների և նվիրապետության պաշտպանությանը։
Բացի այդ, Նիկոլ Փաշինյանը հունվարի 6-ին քաղաքացիներին հրավիրել է ուխտերթի, որը կմեկնարկի Երևանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցու բակից և կավարտվի Սայաթ Նովա-Աբովյան փողոցների խաչմերուկում։ Ուխտերթի նպատակը, ըստ վարչապետի, Սուրբ Ծննդյան տոնի նշանավորումն է, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու սրբազան ավանդությանը հավատարմության արձանագրումը և եկեղեցու բարենորոգմանը աջակցություն հայտնելը։ Հատկանշական է, որ վերջին ինը կիրակի օրերին Փաշինյանը մասնակցել է պատարագների, որոնց ընթացքում չի հիշատակվել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի անունը, ինչը կանոնների խախտում է համարվում։ Նա նախկինում հայտարարել էր, որ Կաթողիկոսի անվան հիշատակման դեմ բողոքելը հայ եկեղեցիներում հնարավոր է և ընդունելի։
Ի պատասխան այս զարգացումների՝ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը հանդես է եկել կտրուկ հայտարարությամբ՝ շեշտելով, որ «Եկեղեցու կանոնակարգային հարցերը և բարենորոգումը վերպահված չեն ինքնահռչակ խորհրդի, այլ՝ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Նվիրապետությանը՝ իր բարձրագույն կառույցներով»։ Մայր Աթոռը խոր մտահոգություն է հայտնել տասը եպիսկոպոսների հայտարարության պատճառով հանրության մեջ առաջ եկած ընդվզումների առիթով։ Այն զգաստության կոչ է ուղղել վտանգաշատ հավաքի նախաձեռնությունը ստանձնած «Սրբազան Հայրերին», հորդորելով դրսևորել պատասխանատվություն՝ զերծ պահելու ժողովրդին աղետաբեր հուզումներից և գործել բացառապես Եկեղեցու կանոնական ընթացակարգերով։ Մայր Աթոռը նաև նախազգուշացրել է ժողովրդի նվիրական զգացմունքները շահարկելու և եկեղեցու բարեպաշտ զավակների մեջ հակառակություններ սերմանելու դեմ՝ խաթարելով հայոց հոգևոր կենտրոնի խաղաղությունն ու աղոթական միջավայրը։
Քաղաքական շրջանակներում որոշ վերլուծաբաններ Փաշինյանի առաջարկած «ճանապարհային քարտեզը» դիտարկում են ոչ միայն որպես եկեղեցական բարեփոխումների առաջարկ, այլև որպես քաղաքական սցենար՝ եկեղեցին իշխանական վերահսկողության տակ վերցնելու համար։ Այս զարգացումները խոսում են պետություն-եկեղեցի հարաբերություններում նոր փուլի մասին՝ լարվածություն առաջացնելով և հարցեր բարձրացնելով Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ինքնավարության և ներքին կառավարման շուրջ։
